درمان دارویی کولیت زخمی روده بزرگ

دارو می‌تواند علائم را کنترل و از عود حملات بیماری جلوگیری کند. بیماران باید داروهای متفاوتی را در دوره‌ی بهبود و دوره‌ی عود علائم مصرف کنند. مصرف دارو طبق دستور پزشک بسیار مهم است و بیماران باید حتی در مواقعی که حالشان خوب است، نیز دارو را طبق دستور مصرف کنند.

داروهای زیر برای درمان کولیت زخمی روده بزرگ تجویز می‌شود:

• آمینوسالیسیلات‌هایی مانند مزالازین: آمینوسالیسیلات به صورت قرص، شیاف ـ کپسول قابل حلی که در راست روده قرار داده می‌شود ـ یا تنقیه ـ پمپاژ مایع داخل راست روده ـ مصرف می‌شود. بیماران غالباً این دارو را به دو شکل مصرف می‌کنند. آمینوسالیسیلات‌ها را می‌توان در زمان عود علائم و بین حملات بیماری مصرف کرد تا علائم مدت طولانی‌تری خاموش بماند.
• استروئیدها: استروئیدها یا کورتیکواستروئیدهایی پردنیزولون در صورتی تجویز می‌شوند که آمینوسالیسیلات‌ها نتوانند علائم را در زمان شروع حمله‌ی بیماری کنترل کنند. استروئیدها به صورت قرص مصرف می‌شوند، بعضی از این داروها به شکلی طراحی می‌شوند که دارو پس از رسیدن قرص به روده بزرگ آزاد شود، این مکانیسم عوارض جانبی مصرف استروئیدها را کاهش می‌دهد. البته داروهای استروئیدی به صورت تنقیه یا شیاف مقعدی نیز تولید می‌شوند. چنانچه حمله بیماری بسیار شدید باشد، بیمار استروئید را از راه سرم دریافت می‌کند.
• سرکوب کننده‌های سیستم ایمنی: داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند آزاتیوپرین پس از یک حمله‌ی شدید یا در صورتی تجویز می‌شود که علائم با بهره‌گیری از درمان‌های دیگر بهبود نیافته باشد.
• پادتن‌های مونوکلونال: پادتن‌های مونوکلونال از قبیل اینفلکسی‌ماب در صورت نتیجه‌بخش نبودن درمان‌های دیگر تجویز می‌شود.

بیماران باید پیش از شرع مصرف دارو از عوارض احتمالی آن اطلاع داشته باشند و مزایای آن را نسبت به عوارضش بسنجند.چنانچه سوالی درباره مصرف دارو دارید، حتماً پیش از شروع درمان با پزشک معالجتان یا دکتر داروساز مشورت کنید.

درمان حملات شدید

چنانچه حمله کولیت زخمی شدید باشد، بیمار باید برای دریافت مراقبت تخصصی و داروهای درون‌وریدی به سرعت به بیمارستان مراجعه کند؛ احتمالاً داروهای استروئیدی در بیمارستان به بیمار تزریق می‌شود. اگر تزریق استروئید موثر یا مناسب نباشد، پزشک داروی دیگری به نام سیکلوسپورین یا پادتن‌های مونوکلونال مانند اینفلکسی‌ماب را تجویز می‌کند. برخی بیماران باید فوراً جراحی شوند تا روده‌شان در صورت لزوم بیرون آورده شود.

جراحی

گاهی اوقات در صورت شدید بودن حمله بیماری لازم است که عمل کولکتومی یا برداشتن روده بزرگ به صورت اورژانسی انجام شود. اما جراحی برای درمان کولیت زخمی معمولاً از قبل برنامه‌ریزی می‌شود.

چنانچه دارو کمکی به بهبود علائم نکند، جراحی توصیه می‌شود. همچنین اگر تعداد حملات  بیماری زیاد باشد و کیفیت زندگی بیمار را کاملاً مختل کرده باشد، جراحی پیشنهاد می‌شود. اگر درصدد انجام جراحی هستید، باید ابتدا درباره‌ی مزایا و معایب جراحی با پزشک معالجتان مشورت کنید. از هر سه بیمار مبتلا به کولیت زخمی در نهایت یک نفر به جراحی نیاز پیدا می‌کند.

وقتی روده بزرگ برداشته می‌شود، مسیر روده کوچک تغییر داده می‌شود تا بدن باز هم بتواند پسماندها را دفع کند. بیماران بعد از جراحی کولکتومی احتمالاً به ایلئوستومی موقتی یا دائمی نیاز خواهند داشت، جراح سر روده‌ی کوچک را در عمل ایلئوستومی روی سطح شکم قرار می‌دهد. مواد دفع شده داخل کیسه ایلئوستومی که به خروجی روده کوچک روی سطح شکم متصل می‌شود، جمع می‌شود.

پزشک مناسب‌ترین روش جراحی و مراحل آن را به بیمار توضیح می‌دهد. متداول‌ترین عمل‌های جراحی که برای درمان کولیت زخمی انجام می‌شود، به شرح زیر است:

• جراحی پاچ: جراحی پاچ (pouch)، جراحی آناستاموز ایلئال پاچ ـ مقعد یا جراحی IPAA نیز گفته می‌شود. جراح روده بزرگ و رکتوم را برمی‌دارد، سپس کیسه یا پاچی را از انتهای روده کوچک درست می‌کند و آن را به مقعد بخیه می‌زند؛ در نتیجه اجابت مزاج از راه مقعد انجام می‌شود. برخی بیماران به مدت چند ماه به ایلئوستومی موقتی نیاز دارند تا مواد دفعی را تا زمان التیام یافتن پاچ جدید بتوان از راه دیگری به بیرون بدن هدایت کرد. جراح ایلئوستومی را بعد از التیام یافتن پاچ می‌بندد.
• کولکتومی ساب‌توتال همراه با ایلئوستومی: جراح در عملی به نام کولکتومی بخش اعظم روده بزرگ را برمی‌دارد، اما راست روده را نگه می‌دارد. بیمار به ایلئوستومی موقتی نیاز دارد و بعداً می‌توان جراحی پاچ را بر روی او انجام داد.
• پروکتوکولکتومی همراه با ایلئوستومی دائمی: جراح تمام روده بزرگ، راست روده و مقعد را برمی‌دارد و مجرای پشتی را می‌بندد. بیمار بعد از انجام این عمل به ایلئوستومی دائمی نیاز خواهد داشت.