Weekly News

تاثیر جنسیت بیمار بر اثربخشی برخی داروها

زمزمه لزوم تجویز و یا حتی تولید دارو برای بیماران مبتلا به عوارض مشابه براساس جنسیت آنها از مدت ها قبل در رسانه های علمی و پزشکی شنیده می شود. حال نتایج برخی تحقیقات علمی، حاکی از آن است که تاثیر برخی داروها روی زنان و مردان، متفاوت است.

تجویز داروهای متفاوت برای بیماران مبتلا به بیماری مشابه در رسانه های یاد شده با تاکید بر لزوم توصیه داروهای مختلف برای بیماران زن و مرد مبتلا به یک بیماری همراه است.

پایگاه اطلاع رسانی آمریکایی اینساید ساینس/inside science به تازگی درباره ضرورت زنان و مردانه شدن داروها، مطلبی از تحقیقات گروهی محقق آلمانی منتشر کرد که بر اساس آن اثر درمانی داروهای ضدالتهابی در زنان و مردان متفاوت است.

بر اساس این تحقیق هورمون مردانه تستوسترون بر داروهای ضدالتهابی برای درمان بیماری های آسم و روماتیسم مفصلی تاثیر منفی داشت.

همچنین آنان نتیجه گرفتند تفاوت های بیوشیمیایی بین زنان و مردان بر اثربخشی بعضی داروها تاثیر دارد که باید بیشتر بررسی شود.

با وجود این مطالعه و مطالعاتی مشابه، نایب رییس انجمن علمی داروسازان ایران معتقد است تجویز داروهای متفاوت تنها به یک خصوصیت جنسیت محدود نمی شود و این علم که در حیطه ای از شخصی سازی داروها قرار می گیرد، گستره وسیع تری را شامل می شود.

از نظر علم داروسازی، تجویز داروی متفاوت با دوزهای متغیر مجموعه ای از خصوصیات مختلف ژنتیکی را دربر می گیرد که در مجموع به آن علم فارماکوژنتیک یا ژنومیک/pharmacogenetics می گویند.

نشریه انگلیسی نیچر/Nature فارماکوژنتیک را در نظر گرفتن عوامل مختلف ژنتیکی شامل سن، جنس، وزن، سوابق خانوادگی، شدت بیماری و اختلالات مرضی در هر بیمار برای توصیه داروی مخصوص و دوز مشخص به وی تعریف کرده است.

 

فارماکوژنتیک الهام گرفته از این باور علمی است که ژن های یک فرد بر پاسخ های وی به دارودرمانی تاثیر می گذارد. مبنای این علم جدید نیست و دست کم نخستین بار در سال ۱۹۵۷ توسط آرنو موتولسکی/ Arno Motulsky صاحب کرسی پزشکی ژنتیک و علم ژنوم دانشگاه سیاتل واشنگتن در مقاله ای طرح شد. وی متوجه واکنش های معکوس بیماران به داروی ضدمالاریای پریماکین شده بود.

کشف ژن هایی که موجب پاسخ های متفاوت به دارو می شوند، طی چند دهه بعد افزایش یافت. بیشتر ژن ها آنزیم هایی دارند که می توانند در سوخت و ساز یک یا چند دارو نقش داشته باشند؛ بعضی تفاوت های ژنتیکی یافت شده است که به واسطه مصرف آن دارو به سم تبدیل می شود و بعضی دیگر تاثیر دارو را خنثی می کند.

بر اساس این گزارش، فارماکوژنتیک باوجود موفقیت های اولیه در افزایش اثربخشی داروها، در ادامه با فرودهایی مواجه شد. با توجه به این پیشرفت ها تا دهه ۹۰ میلادی انتظار می رفت دوره شخصی سازی داروها فرا رسیده باشد؛ اما در واقع تعداد معدودی آزمایش های مشخص امروزه در کلینیک ها انجام می شود و فراوانی موانع امیدهای اولیه را برای گسترش این علم و درمان سریع تر و نتیجه بخش تر بعضی بیماران خاص کمرنگ کرده است.

بعضی آزمایش های بالینی به نتایج روشنی در این علم دست نیافت و میزان کشف ژن هایی که باعث واکنش های معکوس یا منفی می شوند، افزایش نیافته است.

 

صاحب امتیاز و سردبیر: آمنه صفری گیری

نشانی نشریه: تهران، خیابان مطهری، تقاطع میرزای شیرازی شمالی، ساختمان 111 پلاک 211 ، طبقه سوم، واحد 7 - کدپستی: 1586713137 | صندوق پستی: 7911 - 15875
تلفن دفتر مرکزی: 88481057 - واحد اشتراک: 88481058